Zelensky in Oslo voor vredesoverleg met Witkoff, Noorwegen en Finland

President Zelensky kwam op 20 oktober in Oslo aan voor vredesoverleg met de Amerikaanse gezant Steve Witkoff en Europese partners. Hij meldde dit zelf via Facebook. Hij sprak van een drieledig programma op die dag: een gesprek met de Noorse premier en de Finse president, een bilateraal gesprek met Witkoff en een viergesprek. Oslo is daarmee opnieuw het toneel van Amerikaanse bemiddeling tussen Oekraïne en Rusland. Die bemiddeling loopt al sinds het aantreden van Trump als Amerikaans president.

Jonas Gahr Støre, de Noorse premier, bevestigde vooraf het overleg, meldt premier Støre. Op 20 oktober vinden in Oslo onderhandelingen plaats tussen Zelensky en gezanten van Trump, met ook de Finse president Alexander Stubb erbij. Na afloop volgt een gezamenlijke persconferentie van de drie leiders, over de Russische oorlog tegen Oekraïne en de Europese veiligheid. Noorwegen is geen lid van de Europese Unie. Het land is wel als NAVO-bondgenoot al langer nauw betrokken bij westerse steun aan Kyiv. Finland grenst rechtstreeks aan Rusland. Het land trad pas de afgelopen jaren toe tot de NAVO, na decennia van militaire neutraliteit. Dat Zelensky, Støre en Stubb na afloop gezamenlijk de pers te woord staan, laat zien dat Oslo deze dag meer is dan gastheer. Het land zit zelf ook aan tafel bij het gesprek over de Europese veiligheid.

Witkoff, speciaal gezant van Trump, kwam naar Oslo om Zelensky en Europese leiders te ontmoeten. Hij reist er volgens de berichtgeving aansluitend naar Moskou, om de daar besproken voorstellen aan de Russische president Poetin voor te leggen. Witkoff geldt al sinds het begin van Trumps bemiddelingsinspanningen als de centrale Amerikaanse onderhandelaar tussen Kyiv en Moskou. Hij vervult daarnaast de functie van gezant van de Amerikaanse president voor het Midden-Oosten. Een rechtstreekse reis van Oslo naar Moskou zou passen bij het patroon van de afgelopen maanden. Daarin schakelt Witkoff beurtelings met Kyiv en met Moskou, om de twee partijen dichter bij een akkoord te brengen. Zo’n directe route, zonder tussenstop in Washington, zou de kortste lijn zijn. Wat in Oslo wordt besproken, komt dan snel bij het Kremlin op tafel.

Jared Kushner, adviseur en schoonzoon van Trump, nam volgens de berichtgeving op afstand deel aan het overleg in Oslo omdat hij ziek is. Witkoff was wel zelf aanwezig. Kushner is, net als Witkoff, al langer betrokken bij de Amerikaanse bemiddelingspogingen rond Oekraïne. De twee werken in dat dossier doorgaans nauw samen. Zijn afwezigheid ter plekke laat zien hoe klein de kring rond Trump is die dit soort overleg voorbereidt en voert. Met Witkoff als enige Amerikaanse gezant fysiek aanwezig in Oslo, rust de Amerikaanse inbreng deze dag op hem alleen. Dat duurt tot Kushner weer is hersteld. Later op de dag volgt de gezamenlijke persconferentie van Zelensky, Støre en Stubb. Daar doen de drie leiders naar buiten toe verslag van het overleg.