Militaire Starlink-verbinding Starshield hersteld, oorzaak van storing nog onbekend

Bronnen bij het ministerie van Defensie meldden op 15 oktober dat het militaire Starshield-pakket van Starlink tijdens verplaatsing weer werkt en aanhoudt. Starshield is de militaire variant van de Starlink-satellietverbinding van het Amerikaanse bedrijf SpaceX. Oekraïense eenheden gebruiken die onder meer voor communicatie en voor de besturing van drones. De melding kwam een dag na een snelheidsbeperking sinds de nacht van 13 op 14 oktober. Die blokkeerde de verbinding boven ongeveer 160 km/u. Het ministerie baseerde de melding van herstel op meldingen van militaire eenheden zelf.

Starlink is al sinds de eerste maanden van de volledige Russische invasie een vaste schakel in de Oekraïense oorlogvoering. Het netwerk van satellieten in een lage baan om de aarde geeft eenheden communicatie op plekken zonder mobiele masten of vaste lijnen. Die infrastructuur ligt in frontgebied vaak kapot. De militaire Starshield-variant is zwaarder beveiligd dan de losse, civiele schotels van burgers en hulpdiensten en geldt als gevoeliger infrastructuur. Beide varianten draaien over dezelfde satellieten van SpaceX, maar lopen via een apart, afgeschermd deel van het netwerk, speciaal ingericht voor militair gebruik. Een storing erin raakt daardoor het hele geheel van eenheden dat voor positiebepaling, communicatie en drone-aansturing van het netwerk afhankelijk is, niet alleen losse gebruikers. Zulke eenheden gebruiken de verbinding onder meer om onderscheppingsdrones aan te sturen tegen Russische aanvalsdrones. Ze geven er ook posities en bevelen mee door, zonder vaste infrastructuur ter plekke. Een storing in dat netwerk is daarom al na enkele dagen voelbaar aan het front: eenheden vallen dan terug op tragere of minder veilige verbindingen, met het risico dat coördinatie tussen posities vertraagt.

Over de precieze oorzaak van de beperking van de voorbije dagen zei het ministerie van Defensie nog niets te weten. Het wist nog niet wie de limiet had ingevoerd en waarom. Het ministerie bleef daarover in gesprek met Amerikaanse en internationale partners. Het verzamelde tegelijk verder de meldingen van de eigen eenheden. Een snelheidslimiet op het netwerk raakt vooral eenheden die in beweging zijn, zoals voertuigen en drone-operators die snel van positie wisselen om zelf geen doelwit te worden. Een blokkade boven een bepaalde snelheid kan daardoor de communicatie net tijdens zo’n verplaatsing verstoren, ook als de verbinding stilstaand normaal blijft werken. Zulke technische instellingen van het satellietnetwerk liggen buiten de Oekraïense bevelslijn, los van wat de eenheden zelf op de grond doen of beslissen. Vandaar blijft het ministerie voor opheldering over de oorzaak afhankelijk van het gesprek met de partners in de Verenigde Staten.

Ondanks de melding van herstel bleef op 15 oktober onduidelijk of alle gebruikers ook bij snelheden boven 160 km/u weer verbonden waren. Het leger documenteerde de meldingen van de eigen eenheden daarover verder. Een volledig herstel is dus nog niet bevestigd voor elke gebruiker. Het ministerie bouwt zijn beeld van de situatie op uit de meldingen die eenheden in het veld zelf doorgeven, niet uit een eigen technische meting van het netwerk. Het zet dat verzamelen uit het veld voort, naast het gesprek met de Amerikaanse en internationale partners over de oorzaak van de beperking.