Grootschalige Russische aanval treft Kyivs energienet, Starlink-storing en Bulgaarse antennebrand spelen mee

Rusland voerde in de nacht van 13 op 14 oktober en overdag opnieuw een van de grootste aanvallen van de oorlog uit, volgens president Zelensky (Telegram). Het doelwit was opnieuw de Oekraïense energie-infrastructuur, logistiek en de spoorwegen. Het Russische leger zette ’s nachts 124 drones in en overdag nog eens 145, aangevuld met 39 ballistische raketten. Alle drie de warmtekrachtcentrales van Kyiv waren doelwit. Zelensky zei dat Rusland daarbij gebruikmaakt van de problemen met de Starlink-verbinding, omdat de interceptordrones van de Oekraïense luchtafweer daar sterk van afhankelijk zijn. Hij deed die uitspraak na een ontmoeting met de Britse premier Andy Burnham, die daarop aankondigde de levering van luchtafweerraketten te versnellen.

Die afhankelijkheid van Starlink staat al enkele dagen onder druk. Volgens het Oekraïense ministerie van Defensie en Elon Musk beperkte SpaceX in de nacht van 13 op 14 oktober de snelheid van militaire Starlink-terminals tot ongeveer 160 kilometer per uur, als onderdeel van het Starshield-pakket. Daardoor viel de verbinding van Oekraïense interceptor- en aanvalsdrones weg. Elon Musk antwoordde op een oproep van voormalig vice-premier Mychajlo Fedorov dat beperkingen worden bepaald door het Amerikaanse leger en uiteindelijk de Amerikaanse president, niet door SpaceX zelf. Het Oekraïense ministerie van Defensie meldde aan het einde van de dag een verbeterde verbinding tot die snelheid, al bleef de beperking zelf gehandhaafd. Starshield is het militaire pakket van Starlink waarmee het Oekraïense leger onder meer drones op afstand bestuurt.

De storingen volgen op een incident in Bulgarije. Daar werden 11 van de 17 Starlink-antennes bij de hoofdstad Sofia in brand gestoken, wat de connectiviteit richting Oekraïne trof, volgens Ivaylo Mirchev (Bulgaars parlementslid). Premier Rumen Radev wilde geen details delen wegens een lopend onderzoek. Minister van Binnenlandse Zaken Ivan Demerdzjiev bevestigde wel verhoogde beveiliging bij de resterende antennes. Eind september deed zich een vergelijkbaar incident voor in Polen, waar twee Turkse staatsburgers werden aangehouden; de Poolse autoriteiten schreven die brandstichting toe aan Russische inlichtingendiensten.

De Starlink-problemen komen op een moment dat het Oekraïense stroomnet al onder druk staat door eerdere Russische aanvallen. Op de ochtend van 11 oktober kondigde netbeheerder Ukrenergo noodonderbrekingen af in Kyiv, Kyiv-oblast en Sumy-oblast, na Russische aanvallen op de energie-infrastructuur. In Kyiv werden de eerder aangekondigde uurschema’s tijdelijk buiten werking gesteld en rond 11.00 uur weer opgeheven. In de namiddag voerde energiebedrijf DTEK opnieuw noodonderbrekingen in, na een nieuwe Russische aanval, volgens DTEK en de Kyivse stadsadministratie. Het ging om delen van de Kyivse wijken Obolon, Podil, Sjevtsjenko en Desnjanskyi. Het openbaar elektrisch vervoer in die wijken lag er korte tijd stil. Volgens Oleksandr Koval (Rivne-oblast), hoofd van de regionale militaire administratie, viel ook in delen van de Rivnese en Dubnivska districten in Rivne-oblast, met inbegrip van de stad Rivne, de stroom uit door dezelfde aanval. Energiewerkers waren meteen bezig de levering te herstellen.

Ukrenergo verklaarde dat de Russische aanvallen opwekkingscapaciteit, onderstations en hoogspanningslijnen beschadigden, wat in verschillende regio’s tot een acuut stroomtekort leidde. De netbeheerder riep consumenten op zuinig met elektriciteit om te gaan tot de situatie stabiliseert. Volgens de Kyivse stadsadministratie riepen de autoriteiten bewoners toen al op voorraden drinkwater en technisch water voor drie dagen aan te leggen. Ze kondigden ook aan dat bij grootschalige uitval 155 waterpunten op generatoren zouden draaien. Sumy-oblast grenst rechtstreeks aan Rusland en wordt vaker dan andere regio’s getroffen door aanvallen op het net; Rivne-oblast ligt in het noordwesten van het land, ver van het front. Of de snelheidsbeperking op Starlink volledig verdwijnt, maakte het ministerie van Defensie nog niet bekend.